Pastrimi i Mbetjeve Plastike me Pjesëmarrje dhe Menaxhimi i Mbetjeve në Bashkinë e Lezhës

Duke njohur rëndësinë e zbatimit të Strategjisë Kombëtare të Menaxhimit të Mbetjeve në Shqipëri dhe nevojën urgjente për të përmirësuar sistemin e menaxhimit të mbetjeve të ngurta, reduktimin e mbetjeve plastike dhe të tjera të riciklueshme, Instituti i Kërkimeve Urbane, që prej dhjetorit 2010, ka nisur zbatimin e projektit “Pastrimi i Mbetjeve Plastike me Pjesëmarrje dhe Menaxhimi i Mbetjeve në Bashkinë e Lezhës”, i financuar nga Ambasada e Mbretërisë së Vendeve të Ulta në Shqipëri.

Ky projekt, i cili ka një periudhë jetëgjatësie 18 mujore, është vendosur të zbatohet në Bashkinë e Lezhës, duke përfshirë edhe komuna të tjera të cilat shtrihen ose që lidhen me brigjet e Lumit Drin, meqenëse ky qytet ka një eksperiencë të mëparshme lidhur me diferencimin dhe riciklimin e mbetjeve, të filluar diku nga viti 2008.

Qëllimi i këtij projekti është rritja e ndërgjegjësimit dhe edukimit për mbrojtjen e mjedisit, forcimin e kapaciteteve institucionale organizative dhe të zbatimit për menaxhimin e mbetjeve plastike dhe mbetjeve, përmes një procesi pjesëmarrës, me objektivat e mëposhtme specifike:

1. Nxitja e mbrojtjes së mjedisit nëpërmjet vlerësimit të burimeve natyrore për punësim, zhvillim ekonomik dhe rikrijim, duke përdorur ndërgjegjësimin dhe fushatat edukuese;
2. Demonstrimi i nevojës dhe përfitimeve për mbrojtjen e mjedisit nëpërmjet pjesëmarrjes në pastrime dhe krijimin e veprimeve të qëndrueshme;
3. Parandalimi i keqësimit të mjedisit nëpërmjet legjislacionit dhe rritjes së ndërgjegjësimit për dëmtimet dhe mundësive për një mjedis të shëndetshëm

Ky projekt kombinon të gjitha masat për të realizuar me sukses veprimin për pastrimin e mbetjeve plastike, si një nga përbërësit e mbetjeve të ngurta. Mbetjet plastike u zgjodhën si subjekt i këtij aksioni pasi ato janë të shpërndara në mënyrë të pakujdesshme përgjatë bregut të detit, në rrugët kryesore, në brigjet e lumit dhe në brendësi të qytetit të Lezhës.

Pjesëmarrja Publike, ndërgjegjësimi dhe fushata e edukimit janë përbërësit kryesorë të zbatimit të projektit në terren. Pjesëmarrja e komunitetit në Lezhë, si përdorues të gjerë të plastikës dhe mbetjeve të tjera inorganike dhe në të njëjtën kohë si përfituesit e parë të sistemit, është e domosdoshme. Për këtë arsye, projekti kombinon rritjen e ndërgjegjësimit dhe edukimin e të gjithë grupeve të interesit duke përfshirë qytetarët, institucionet dhe bizneset. Ai parashikon ndërmarrjen e veprimeve demostruese për të treguar rezultatet e arritura, në mënyrë që të rritet besimi se sistemi punon kur kombinohet pjesëmarrja me efektshmërinë institucionale.

Projekti është parashikuar të ndahet në 4 faza kryesore:

Faza 1: Faza Përgatitore (e përfunduar)

Ka për qëllim mobilizimin e aktorëve të projektit dhe mbledhjen e informacionit lidhur me gjendjen aktuale të sistemit të menaxhimit të mbetjeve në Lezhë dhe problemet e lidhura me të.

Faza 2: Rritja e Ndërgjegjësimit dhe fushata edukuese (në proces)

Përfshin përgatitjen e materialeve për rritjen e ndërgjegjësimit, komunikimit qytetar, por edhe fushatën e edukimit. Gjithashtu, zhvillimin e veprimtarive edukuese, të cilat do të përfshijnë më shumë fëmijët, studentët dhe mësuesit në shkollë, por gjithashtu dhe familjarët, bizneset dhe këshillin e stafin e bashkisë. Strategjia synon të kombinojë komunikimin “në çdo derë” me qytetarët për të përçuar informacionet.

Faza 3: Organizmi i Veprimtarisë së Pastrimit dhe Planit për Përmirësimin e Shërbimit

Synohet të bëhet idenfikimi dhe përcaktimi në hartë i vendndodhjes së grumbullimeve informale të mbetjeve plastike. Por, edhe planifikimi dhe ndarja e bashkisë së Lezhës me qëllim organizimin e pastrimit dhe zbatimit të menaxhimit.

Faza 4: Aktivitetet në Nivel Kombëtar, Vlerësimi i Vazhdueshëm dhe Monitorimi

Vlerësimi dhe Monitorimi i Zbatimit të Projektit do të kryhet nëpërmjet vendosjes së një sistemi monitorues bashkë me mjetet, metodat dhe mënyrat.

QENDRA E RICIKLIMIT
Për të plotësuar të gjithë hallkat e procesit të diferencimit dhe riciklimit në qytetin e Lezhës, Bashkia do të ndërtojë dhe do të bëjë operacionale një Qendër për Riciklimin e Mbetjeve. Për këtë qëllim bashkia ka destinuar një objekt, pronë e saj, me sipërfaqe prej rreth 500 m2. Kjo do të bëhet i mundur në kuadër të Projektit për “Pastrimin e Plastikës me Pjesëmarrje dhe Planin e Menaxhimit të Mbetjve”, me mbështetjen e “Swiss Cooperation” në kuadër të IC/DLDP në Shqipëri, kontributit të vetë bashkisë dhe të Shoqates Shqiptare të Ricikluesve.

Komponenti i QRM fokusohet në realizmin e objektivave dhe rezultateve të tilla si:
1. Reduktimi i përqindjes së mbetjeve të ngurta urbane të destinuara për në landfill, nëpërmjet instalimit të një sistemi efiçient për mbledhjen e diferencuar dhe ndarjen e mbeturinave për riciklim;
2. Ndërgjegjësimi i qytetarëve për efektet e mbetjeve në natyrë dhe mbledhjen e diferencuar;
3. Përmirësimin e performancës financiare të bashkisë lidhur me shërbimin e pastrimit dhe menaxhimit të mbetjeve;
4. Përmirësimin e aktiviteteve të marketingut për shitjen e produkteve të riciklueshëm.