Mbrojtje Rajonale e Mjedisit, Veprim dhe Kohezion në Ballkanin Perëndimor (REA)

Projekti "Mbrojtje Rajonale e Mjedisit, Veprim dhe Kohezion në Ballkanin Perëndimor" (REA) është nismë rajonale e zbatuar në 6 vende të Ballkanit Perëndimor (Shqipëri, ku IKU është dhe partneri kombëtar, Mal i Zi, Serbi, Maqedoni, Kosovë dhe Bosnje&Hercegovina), me qëllim ndërgjegjësimin e vendimmarrësve dhe grupet e interesit, që çështjet e mjedisit dhe zhvillimit të qëndrueshëm të shihen si prioritete në axhendën kombëtare.

Zbatimi i projektit në Shqipëri ka filluar në dhjetor 2009 dhe ka përfunduar në shkurt 2011, me financim të Ambasadës së Mbretërisë së Vendeve të Ulta.

Fokusi i projektit REA ka të bëjë me rritjen e numrit të anëtarëve të Kuvendit të motivuar për të përmirësuar ligjet dhe politikat kombëtare për mjedisin, rritjen e nismave të anëtarëve të Kuvendit në fushën e mjedisit etj.

Në kuadër të REA-s mori jetë edhe "Lëvizja Bells", e mbështetur nga programi rajonal për mjedisin i Ambasadës së Mbretërisë së Hollandës. Misioni i Lëvizjes Bells është të jetë lider i zhvillimit të qëndrueshëm në vendet e Ballkanit Perëndimor. Anëtarët e Lëvizjes Bells, besojnë se nuk ka limite dhe kufinj administrativë për çështjet e mjedisit, nuk ka ngjyra të partive politike dhe vetëm nëpërmjet dialogut, bashkëpunimit dhe përputhshmërisë së legjislacionit mund të arrihen ndryshime pozitive në këtë fushë.

Që nga fillimi i zbatimit të projektit në Shqipëri, Lëvizja Bells ka qenë aktive me disa aktivitete të rëndësishme në mbrojtje të mjedisit. Duke nisur nga data 7 dhjetor, 2009, Instituti i Kërkimeve Urbane, si partneri kombëtar i projektit REA dhe Lëvizjes Bells në vendin tonë, me pjesëmarrjen e Ambasadorit të Mbretërisë së Hollandës në Tiranë dhe Kryetarin e Komisionit Parlamentar për Aktivitetet Prodhuese, Tregtinë dhe Mjedisin në Kuvend, z. Jemin Gjana, organizoi një konferencë shtypi për t’i përçuar një mesazh të përbashkët Parlamentit, Qeverisë, partive politike, shoqërisë civile, dhe aktorëve të tjerë të interesit, gjithashtu edhe Konferencës së Kombeve të Bashkuara mbi Ndryshimet Klimatike, që të marrin masa për veprim të menjëhershëm në përmirësimin e mjedisit për të shmangur efektet e ndryshimeve klimatike.

Ky aktivitet i rëndësishëm u pasua nga një tjetër tryezë, ajo e datës 17 Shkurt, 2010, ku u krijua Koalicioni Kombëtar i Mjedisit në Shqipëri. Në takim u realizua me sukses ngritja e këtij organi të përhershëm të Lëvizjes Bells, i cili përbëhet nga përfaqësues të ndryshëm, përfshirë Kuvendin me anëtarë të Partisë Demokratike dhe Partisë Socialiste; përfaqësues nga qeverisja vendore me kryetarë bashkish, shoqëria civile, media, përfaqësues të biznesit dhe njerëz të tjerë me influencë. Sot janë mbi 90 anëtarë të Koalicionit Kombëtar të Mjedisit që kanë nënshkruar Memorandumin e Mirëkuptimit, duke treguar interes në krijimin e një forumi jetëgjatë për diskutimin e çështjeve mjedisore.

Të tjera takime vijuan me kryetarë të ndryshëm të Bashkive në Shqipëri, si me kreun e Bashkisë së Orikumit, z. Kanan Braho; atë të Korçës, z. Niko Peleshi; të Lezhës, z. Viktor Tusha; të Përmetit, Çorovodës, etj. dhe anëtarët e këshillave Bashkiak të qyteteve të mësipërme, të cilëve i’u janë prezantuar standardet e Lëvizjes Bells dhe qëllimet e projektit REA. Mandej, këto Bashki kanë nënshkruar një Memorandum Bashkëpunimi me Lëvizjen Bells, duke përkrahur interesin në çështjet mjedisore.

Një tjetër aktivitet shumë i rëndësishëm i Lëvizjes Bells ishte ai i datës 28 prill 2010, ku objektivat e saj u bënë të njohura në një mbledhje të Komisionit Parlamentar të Aktiviteteve Prodhuese, Tregtisë dhe Mjedisit në Kuvendin Shqiptar. Fokusi i takimit ishte prezantimi i standardeve të Bells për anëtarët e komisionit, të cilët treguan një interes të veçantë për projektin REA. Pas këtij takimi, Koordinatori Kombëtar i Bells-it në Shqipëri organizoi të tjera takime dhe dëgjesa me anëtarët e komisionit, me të cilët është krijuar një bashkëpunim i ngushtë për çështjet e zhvillimit të qëndrueshëm dhe mjedisit.

Në 13 maj, 2010 Lëvizja Bells mbajti tryezën kombëtare të Koalicionit Kombëtar të Mjedisit, e organizuar nga Instituti i Kërkimeve Urbane, në bashkëpunim me Ministrinë e Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujërave, për të diskutuar Strategjinë Kombëtare të Menaxhimit të Mbetjeve dhe Planin Kombëtar për Menaxhimin e Mbetjeve në Shqipëri. Me pjesëmarrjen e mbi 80 vetëve, tryeza theksoi se dokumentet kanë një rëndësi të veçantë për shkak të gjendjes së dobët në të cilin kryhet aktualisht ky proces në vendin tonë.

Në 5 qershor 2010, Lëvizja Bells organizoi një koncert rock në Ditën Botërore të Mjedisit, ku morën pjesë mbi 200 njerëz. Ky koncert u zhvillua njëkohësisht edhe në 5 vendet e tjera të Ballkanit Perëndimor, më qëllim për t’iu adresuar vendimmarrësve shqiptarë rëndësinë që po marrin çështjet e mjedisit. Gjatë koncertit më shumë se 300 qytetarë nënshkruan Deklaratën e Qytetarëve: Një dokument i cili u kërkon vendimmarrësve, politikanëve dhe aktorëve të interesit të tregojnë më shumë vëmendje ndaj mjedisit.

Procesi i mbledhjes së firmave për Deklaratën e Qytetarëve dhe Deklaratës VIP vijoi më pas gjatë muajve të verës, duke u shtrirë deri në muajin nëntor, në disa qytete të vendit, përfshirë Tiranën, Korçën, Përmetin, Lezhën, Kavajën, Çorovodën, Pogradecin etj. Si rezultat i kësaj fushate, Lëvizja Bells mbllodhi afërsisht 10.000 firma nga qytetarë të ndryshëm, të cilët shprehën mbështetjen e tyre për të nxitur vendimmarrësit që të tregojnë më shumë vëmendje ndaj mjedisit. Në të njëjtën kohë, u mblodhën edhe mbi 500 firma nga zyrtarë, drejtues institucionesh, funksionarë të lartë, për Deklaratën VIP, nëpërmjet të cilës ata treguan dëshirën për të bërë diçka ndryshe për situatën mjedisore në Shqipëri. (Një kopje të dy Deklaratave janë në link-et lart).

Aktiviteti kryesor i gjithë veprimtarisë së Lëvizjes Bells në Shqipëri ishte Konferenca Kombëtare "Vlerat dhe Standardet Mjedisore të BE-së", e mbajtur në datën 26 tetor 2010, në Hotel Tirana International, me pjesëmarrjen e 120 të ftuarve, anëtarë të Lëvizjes Bells në Shqipëri dhe në rajon dhe të ftuar të tjerë. Konferenca pati si qëllim të bëjë një prezantim të aktivitetit të Bells-it në Shqipëri gjatë vitit, të ngrejë për diskutim, të përkrahë dhe lobojë për disa çështje mjedisore, të cilat janë në qendër të vëmendjes së opinionit publik dhe që përfaqësojnë njëherazi detyrime për t’u plotësuar në rrugëtimin e vendit për integrimin në BE.

Konferenca u përshëndet nga z. Fatmir Mediu, Ministër i Mjedisit, Pyjeve dhe Administrimit të Ujrave. Z. Mediu e veçoi Koalicionin Kombëtar për Mjedisin dhe Lëvizjen Bells si një grupim që i jep shoqërisë Shqiptare emancipimin e nevojshëm me shtrirje shumë dimensionale, që i ka kapërcyer njëanshmëritë politike dhe që krijon një mundësi për të punuar së bashku, të sigurojë transparencën dhe ekspertizën e nevojshme për çështjet e mjedisit dhe arritjen e standardeve evropiane.

Konferenca u përshëndet nga z. Jemin Gjana, Deputet, Kryetar i Komisionit për Aktivitetet Prodhuese, Tregtisë dhe Mjedisit në Kuvendin e Shqipërisë, znj. Noeke Ruiter, Ambasada e Mbreterisë së Vendeve të Ulta në Shqipëri, znj. Mirjana Barbuloviç, Koordinatore Rajonale e Projektit REA dhe Lëvizjes Bells në Ballkanin Perëndimor, etj.

Veç të tjerash, për herë të parë Konferenca nderoi me Çmimin "Ambasador i Nderuar i Mjedisit":

1. Z. Xhemal Mato, Drejtor Ekzekutiv i "Ekolëvizja",
2. Z. Jemin Gjana, Deputet, Kryetar i Komisionit për Aktivitetet Prodhuese, Tregtisë dhe Mjedisit në Kuvendin e Shqipërisë, 
3. Qendrën Rajonale të Mjedisit (REC) Zyra Shqipëri,
4. Këshillin e Qarkut Elbasan,
5. Z. Bardhyl Baltëza, Kryetar i Shoqatës Shqiptare të Ricikluesve,
6. Znj. Ina Kasimati, mësuese Shkolla e Mesme e Përgjithshme A.Z. Çajupi,
7. Konferenca nderoi me Çmim Mirënjohje Ambasadën e Mbretërisë së Holandës në Tiranë dhe z. Lek Gjiknuri me Çmimin Ambasador i Nderuar i Mjedisit, Post Mortum.

Disa nga rezultatet e REA-s dhe Lëvizjes Bells janë:
- Rritja e bashkëpunimit ndër-sektoral në vendet e Ballkanit Perëndimor lidhur me çështjet e mjedisit
- Rritja e bashkëpunimit rajonal dhe shkëmbimi i eksperiencave për politikat dhe nismat që lidhen me mjedisin në rajonin e Ballkanit Perëndimor
- Rritja e njohurive të aktorëve të interesit dhe qytetarëve të Ballkanit perëndimor mbi vlerat dhe standardet mjedisore të BE-së