Indeksi i Transparencës për Buxhetin 2008 dhe 2009

Mbështetur nga: International Budget Partnership
Kohëzgjatja: 2007-2008 dhe 2008-2009

Qëllimi i projektit ”Indeksi i Transparencës së Buxhetit”është të vlerësojë sasinë dhe llojin e informacionit në dispozicion të publikut në lidhje me dokumentat e buxhetit në Shqipëri."

IKU vlerëson informacioni që duhet të jetë i hapur për publikun në secilën nga katër fazat e procesit të buxhetit duke ju përgjigjur pyetjeve të Pyetësorit (pyetësori i plotë gjendet në www.openbudgetindex.org). Aktivitete janë kryer në dy dimensione:

1) Përdorimi i të gjithë mjeteve të informacionit për dokumentat kryesorë të buxhetit si: Fletorja Zyrtare, interneti (faqja e internetit e Ministrisë së Financave, e Kontrollit të Lartë të Shtetit si dhe institucioneve të tjera, bibliotekat etj)

2) Intervista me punonjës të Ministrisë së Financave apo institucione të tjera për të plotësuar përgjigjet me komentet përkatëse duke ju referuar një dokumenti buxheti, një ligji apo udhëzimi përkatës. 

Ideja kryesore në kërkimet dhe punën e kryer nga IKU qëndron në ofrimin e një tabloje të qartë të asaj që ndodh në praktikë në lidhje me afatet kohore dhe përmbajtjen e dokumentave që i servilen publikut dhe jo në atë që kërkohet nga ligji.

Në përfundim, Shqipëria është renditur në një kategori performance të përcaktuar nga mesatarizimi i përgjigjeve të 123 pyetjeve në Pyetësorin për Transparencën e Buxhetit në lidhje me informacionin e paraqitur në 8 dokumentat kryesorë të buxhetit që të gjithë vendet duhet t’i bëjnë publike.

Përmbledhja për Shqipërinë dhe Pyetësori përkatës për vitin 2008 mund të gjenden duke klikuar në www.openbudgetindex.org/countryDATA/.

Puna e bërë është fokusuar në dy linja:
1. Vlerësim i përgjithshëm i situatës aktuale në Shqipëri: Pyetësori është fokusuar në transparencën e buxhetit dhe të institucioneve relevante. Përgjigjet për pyetësorin janë të përqendruara në përmbajtjen dhe intervalin kohor të publikimit në Shqipëri të 8 dokumentave bazë të buxhetit që të gjithë vendet duhet të bëjnë publik në çdo fazë të proçesit të buxhetit sipas praktikave më të mira internacionale. Disponibiliteti i dokumentave bazë me informacion të mjaftueshëm për publikun është kontrolluar në: 
• Fazën e formulimit;                                 
• Fazën e ekzekutimit;
• Fazën e auditimit dhe vlerësimit;            
• Fazën e aprovimit.

2. Rekomandime për përmirësim: Reforma që Shqipëria, ashtu si dhe vende të tjera që morën pjesë në anketim mund të ndërmarrin për të përmirësuar transparencën e buxhetit, për të rritur pjesëmarrjen qytetare dhe për të përforcuar përgjegjshmërinë e institucioneve. Përmirësimet i referohen:

• Qeverisë për të përmirësuar cilësinë dhe qartësinë e informacionit që ofrohet në dokumentat kryesorë të buxhetit si dhe korrektësinë në kohë të raporteve gjatë dhe në fund vit si dhe zvogëlimin e kostos për publikun në përfitimin e këtij informacioni në mënyrë që publiku të jetë i informuar për zbatimin e buxhetit në çdo moment të vitit.
• Rritjes së pjesëmarrjes qytetare gjatë diskutimeve të buxhetit jo vetëm nëpërmjet organizimit të seancave publike dëgjimore por dhe të dhënies së vëmendjes së nevojshme.
• Përmirësimit të informacionit në lidhje më çfarë është shpenzuar kundrejt çfarë është planifikuar që të mundësohet matja e performancës së buxhetit dhe zbatimit të rekomandimeve nga auditi.

Rezultat e pritshme nga ky projekt janë të pasqyruara në përpjekjet për rritjen e transparencës dhe përgjegjshmërisë në mënyrë qe të përforcohet besimi i qytetarëve tek qeveria dhe bashkëpunimi ndërmjet dy palëve. Në çdo fazë të proçesit të buxhetit, informacioni i botuar publikisht gjithashtu përcakton aftësinë e shoqërisë civile (si media, legjislacioni dhe institucionet e larta të auditit) për të influencuar, monitoruar dhe përcaktuar eficiencën e politikave qeverisëse. Faza e fundit e projektit konsistoi në planin e veprimit nga IKU për linçimin e rezultateve të OBI 2009 për Shqipërinë nëpërmjet workshop me aktorë të interesit dhe shoqëri civile si dhe nëpërmjet publikimeve në media.